Het sluiten van de kist – misschien wel het meest waardevolle moment om vast te leggen

Als iemand mij vraagt welk moment tijdens een afscheid ik het meest bijzonder vind om te fotograferen, dan hoef ik eigenlijk nooit lang na te denken.

Het sluiten van de kist.

Niet omdat het het mooiste moment is. Want mooi is misschien helemaal niet het juiste woord.

Maar wel omdat op dat moment alles samenkomt.

Het besef dat dit écht de laatste keer is. De laatste keer aanraken. De laatste kus. Nog één keer een hand vasthouden. Nog één keer kijken.

En juist daar gebeurt vaak zoveel.

Nog één keer…

Vlak voordat de kist wordt gesloten, zie ik vaak dat mensen nog iets willen doen.

Een hand die nog even door het haar gaat. Een kus op het voorhoofd. Een kind dat nog een tekening neerlegt. Een brief die mee mag. Een bloem, een foto of iets heel persoonlijks.

Soms worden er nog een paar woorden gezegd.

Soms helemaal niets.

En soms staat een hele familie gewoon om de kist heen en is het stil.

Dat zijn de momenten waarop ik als afscheidsfotograaf heel bewust aanwezig ben.

Want hoe verdrietig het ook is, er zit vaak ontzettend veel liefde in dat allerlaatste stukje samen.

En dan gaat de kist dicht

Ook het daadwerkelijk sluiten van de kist vind ik heel bijzonder om vast te leggen.

Soms doet één persoon het. Soms samen met de uitvaartbegeleider. Maar ik zie ook regelmatig dat kinderen, kleinkinderen of andere familieleden helpen.

Samen de deksel erop.

Samen de knoppen aandraaien.

Handen die bezig zijn. Blikken naar elkaar. Iemand die nog even over de kist aait wanneer alles dicht is.

Het zijn misschien kleine handelingen, maar ze vertellen een heel groot verhaal.

Dit is het moment waarop afscheid nemen ineens heel tastbaar wordt.

Ik ben er, maar eigenlijk ook niet

Juist tijdens zo’n intiem moment wil ik zo min mogelijk aanwezig zijn.

Ik kom dichtbij als dat nodig is, maar neem ook weer afstand. Ik beweeg rustig, voel aan wat er gebeurt en probeer vooral nergens tussen te komen.

En wat daarbij ontzettend fijn is: ik werk met stille camera’s.

Je hoort dus geen enkel klikje wanneer ik fotografeer.

Geen klik-klik-klik terwijl iemand voor de laatste keer een kus geeft. Geen camerageluid tijdens die paar seconden stilte.

Ik kan fotograferen zonder het moment te onderbreken.

En heel vaak merk ik dat mensen op zo’n moment totaal niet meer doorhebben dat ik er ben.

Precies zoals ik het graag wil.

Want het gaat niet om mij en het gaat niet om het maken van de foto.

Het gaat om wat daar gebeurt.

Waarom zou je juist dít fotograferen?

Tijdens een afscheid worden de grote momenten vaak wel verwacht. De aankomst, de bloemen, de ceremonie, de sprekers, het vertrek.

Maar het sluiten van de kist?

Daar wordt van tevoren meestal helemaal niet over nagedacht.

En zelf een telefoon pakken om foto’s te maken? Dat is wel het laatste waar je op dat moment mee bezig wilt zijn.

Toch zijn het achteraf vaak juist deze beelden die zoveel vertellen.

Niet alleen over het verdriet.

Maar vooral over de liefde.

Over wie er dichtbij stond. Wie hielp. Wie nog even een hand op de kist legde. Over dat kleine gebaar van een kleinkind. Over die laatste kus.

Dingen die je op dat moment misschien nauwelijks bewust hebt gezien, omdat je hoofd en hart met heel andere dingen bezig waren.

Een foto kan later iets teruggeven

Ik zeg vaak dat je een afscheid in een roes beleeft.

Er gebeurt zoveel in een paar uur tijd. En juist de meest emotionele momenten kunnen later bijna verdwenen zijn uit je herinnering.

Een afscheidsreportage kan die momenten teruggeven.

Niet om het verdriet opnieuw te beleven, maar om te kunnen zien hoeveel liefde er óók was.

En misschien is dat wel waarom ik het sluiten van de kist zo belangrijk vind om vast te leggen.

Het vraagt van mij als fotograaf om goed te kijken. Om aan te voelen wanneer ik dichtbij kan komen en wanneer ik juist een stap terug moet doen.

Om aanwezig te zijn zonder aanwezig te vóélen.

Want soms zit het hele verhaal van een afscheid niet in de grote momenten.

Maar in één hand op een kist.

Een laatste kus.

En daarna…

heel voorzichtig de deksel dicht.